Co kontrola jakości w branży spożywczej, farmaceutycznej powinna wiedzieć o produktach wykrywalnych, polimerach wykrywalnych ?
W branży spożywczej czy farmaceutycznej bardzo często słyszy się określenie jako że produkt, jest: wykrywalny metalowo, wykrywalny przez metal detektor, czy detektowalny widziany w systemach rentgenowskich. Problem w tym, że wiele osób rozumie je błędnie. Dla jednych oznacza to pełne bezpieczeństwo, dla innych uniwersalne rozwiązanie na każdą linię produkcyjną. Tymczasem podczas audytu najczęściej pojawia się jedno pytanie: „Czy potraficie udowodnić, że ten produkt, np: długopis wykrywalny faktycznie jest wykrywalny w Waszym procesie?”
Zacznijmy od tego czym jest wykrywalny polimer:
To nie jest żaden magiczny plastik. To zwykłe tworzywo np. nylon, silikon czy TPU, do którego dodano specjalny wypełniacz umożliwiający wykrycie fragmentu przez urządzenia kontrolne.
Warto też wyjaśnić kilka ważnych rzeczy:
- Wykrywalny nie oznacza zawsze dopuszczony do kontaktu z żywnością.
- Nie oznacza też, że produkt ma podwyższoną trwałość
- Nie gwarantuje wykrycia na każdej lini
- Nie oznacza, że materiał się nie uszkodzi
Najważniejsze jest, że wykrywalność zawsze zależy od konkretnego procesu i ustawień urządzeń.
Jak działąją wykrywacze metali?
Detektor metalu nie wykrywa plastiku jako takiego.
Wykrywa zakłócenia pola elektromagnetycznego wywołane przez dodatki metaliczne znajdujące się w materiale. Dlatego do tworzywa dodaje się specjalne cząstki przewodzące lub magnetyczne.
Plusy
- szybka kontrola
- dobra skuteczność w produktach mokrych
- proces dobrze znany audytorom
- niższy koszt niż systemy rentgenowskie
Minusy
- materiał wykrywalny przez detektor metalu nie zawsze będzie widoczny w systemach rentgenowskich
- produkty o wysokiej zawartość soli czy utrudniają detekcję
- bardzo małe fragmenty mogą być pominięte w procesie detekcji
Jak działają systemy rentgenowskie X-ray ?
Systemy rentgenowskie w wykrywaniu zanieczyszczenia działają zupełnie inaczej. Nie reagują na magnetyzm polimeru, a różnice w gęstości.
Jeśli fragment materiału ma większą gęstość niż produkt spożywczy, pojawi się na obrazie RTG.
Plusy systemu X-ray
- możliwość wykrywania materiału/zanieczyszczeń niematalicznych
- mniejsze znaczenie ma ułożenie zanieczyszczenia
- dobra wykrwalność przy materiałach wymagających
Minusy
- lekkie tworzywa mogą zostać pominięte
- ciężkie lub bardzo tłuste warunki zmniejszają kontrast, widoczność
- wiele firm z góry zakłada skuteczność bez wykonania testów
Czy założenie że produkt jest wykrywalnych, rozwiązuje problem?
Nie nie rozwiązuje problemu. Najważniejsze jest przetestowanie produktu w warunkach produkcyjnych. Sama karta produktu od dostawcy nie wystarcza.
Na wykrywalność ma znaczenie:
- ułożenie produktu
- wilgotność
- rodzaj produktu
- wielkość zanieczyszczenia
- ustawienia urządzenia
Rola kontroli jakości, jakie pytania warto zadać?
- do jakiego systemu przeznaczony jest materiał z którego został wykonany produkt, wykrywacz metali czy X-ray?
- czy był testowany na rzeczywistym produkcie?
- jaki najmniejszy fragment udało się wykryć?
- czy sprawdzono najgorszy możliwy przypadek ułożenia
Wykrywalność to zabezpieczenie awaryjne nie główna kontrola
Nawet najlepszy materiał wykrywalny nie zastąpi: kontroli wizualnej, przeglądów, nie wyeliminuje ryzyka uszkodzenia. Dlatego najważniejsze jest zapobieganie awarii. Detekcja ma pomóc wtedy, gdy do takiej dojdzie.
Kilka popularnych mitów
„Niebieski plastik jest wykrywalny”
Nie. Niebieski kolor pomaga wizualnie, ale nie ma gwarancji wykrywalności.
„Wykrywalny metalowo działa też w X-ray”
Czasem tak, ale nie zawsze.
„Produkt wykrywalny oznacza, że materiał się nie kruszy”
Nie istnieją materiały całkowicie odporne na zużycie lub uszkodzenie.
Dlatego produkty wykonane z polimerów wykrywalnych mogą być dobrym wsparciem systemu bezpieczeństwa żywności — ale tylko wtedy, gdy są właściwie dobrane, przetestowane i udokumentowane.
Maciej Żytowiecki.
Od ponad 15 lat wspieramy firmy spożywcze w obszarze jakości, BRCGS i kontroli ciał obcych.
